data utworzenia artykułu: 4 listopada 2026
6 września 1939r. do Krakowa wkroczyli Niemcy i zaczął się proces przejmowania wszystkiego w tym polskich firm. Przejęto naturalnie również prężnie działającą Fabrykę Wyrobów Metalowych St.Sulikowskiego (i Spadkobierców). W trakcie wojny fabryka dźwięcznie nazywała się Metallwarenfabrik i znajdowała się pod tym samym adresem, ale już niemiecko brzmiącym – Lubelskagasse 18, Krakau.
Niemcy przejęli działającą produkcję wraz z gotowymi do wysyłki lampami, częściami i materiałami. W planach mieli szybkie uruchomienie Ostbahnu (Kolei Wschodniej) na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Postanowiono skorzystać z istniejących lamp i części i bez żadnych zmian wprowadzić je do użytku. Jedyną modyfikacją, było nabijanie w miejsce napisu P.K.P. na kominie mosiężnej tabliczki okupacyjnej z czterema pinami i napisem DR LUB OB:
WARIANT A (takich tabliczek przetrwało do dzisiaj bardzo mało!):
NAPIS na tabliczce: D.R. EISB. BETR. ABT. KRAKAU, czyli: Deutsche Reichsbahn – Eisenbahn Betriebsabteilung Krakau, co po polsku oznacza Niemiekie Koleje Rzeszy – Kolejowy Oddział Ruchu (Eksploatacji) w Krakowie. Zdecydowana większość lamp z tą tabliczką to lampy przygotowane dla dyrekcji we Lwowie lub Krakowie i numerem zamówienia z 1939r., co może wskazywać na to, że właśnie te lampy przejęli Niemcy w fabryce po wybuchu wojny.

WARIANT B (do tej pory widziałem tylko jedną lampę z taką tabliczką!):
NAPIS na tabliczce: OB, czyli Ostbahn (Kolej Wschodnia). Widzimy, że spod tabliczki przeziera delikatnie widoczne P.K.P. Ten konkretny egzemplarz, w przeciwieństwie do lamp z plakietką D.R., jest wyprodukowany dla dyrekcji w Poznaniu.

Do dzisiejszych czasów przetrwało bardzo niewiele takich egzemplarzy z plakietkami okupacyjnymi, ale za to sporo lamp nosi ślady mocowania takich w przeszłości (zdjęcie poniżej). Musimy pamiętać, że po wojnie nastąpił proces denazyfikacji. Wszystko, co tylko kojarzyło się z okupantem (znaki, insygnia, napisy itd.) demontowano i wyrzucano. Poza tym, reaktywowały się Polskie Koleje, zatem należało odsłonić P.K.P. na kominach lamp działających w służbie 🙂

Gdy wyczerpano zapasy mosiężne, specjalnie na potrzeby Ostbahnu w fabryce Sulikowskiego wytwarzano wg tego samego wzoru lampy stalowe ocynkowane z wytłoczonymi na kominie literami OB. Lampy te nie posiadały już sygnatur fabryki, numerów zamówień itd. Pierwsze partie posiadały rynienki mosiężne (zapewne ze starych zapasów; rynienki to prowadnice w których osadzane były szybki), ale poźniej wszystko było już stalowe ze względu na oszczędności wojenne. Lampy wytwarzane przez Metallwarenfabrik używano wyłącznie na terenach okupowanych, gdyż Niemcy posiadały liczne własne zakłady w Berlinie, Norymberdze czy Osnabrucku.
Poniżej przykłady pięknie zachowanych lamp z tabliczkami:




Poniżej wyjątkowy egzemplarz lampy noszącej na kominie ślady po mocowaniu tabliczki okupacyjnej. Jest o tyle wyjątkowy, że posiada na tylnych drzwiach skrót BwW-Ost, czyli Bahnbetriebswerk Warschau Ost – po polsku Parowozownia Warszawa Wschodnia. Wiem zatem, gdzie ta lampka służyła.
Jeżeli posiadasz podobne egzemplarze – pochwal się na emailu. Dziękuję 🙂




